QUỐC HỘI PHÊ DUYỆT CHỦ TRƯƠNG ĐẦU TƯ HỢP NHẤT 03 CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI, GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI VÙNG ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ VÀ MIỀN NÚI GIAI ĐOẠN 2026-2035
Ngày 11 tháng 12 năm 2025, tại kì họp thứ 10 của Quốc hội khóa XV đã thông qua Nghị quyết số 257/2025/QH15 về Phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035 (sau đây gọi tắt là Chương trình).
Nhà rông văn hóa
Theo đó, Chương trình được hợp nhất từ 3 Chương trình mục tiêu quốc gia: xây dựng nông thôn mới; giảm nghèo bền vững; phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Chương trình được thực hiện trong 10 năm (từ 2026-2035) và chia thành 2 giai đoạn: giai đoạn 1 từ 2026-2030 và giai đoạn 2 từ 2031-2035. Đây là một bước đột phá cần thiết về thể chế, tránh tình trạng phân tán nguồn lực, chồng chéo ngân sách, trùng lắp đối tượng. Việc tích hợp 3 Chương trình mục tiêu quốc gia không làm mất đi tính đặc thù của từng lĩnh vực chính sách; không làm gián đoạn hoặc bỏ sót chính sách mà tiếp tục đặt ưu tiên cho các xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; các xã, thôn an toàn khu, biên giới và hải đảo. Trong đó, đối tượng thụ hưởng ưu tiên là hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, an toàn khu biên giới và hải đảo. Quốc hội chỉ đạo Chính phủ tổ chức thực hiện Chương trình quyết liệt, hiệu quả, đầu tư có trọng tâm, trọng điểm đúng phạm vi, đối tượng, tạo chuyển biến rõ nét trong phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững nhằm hướng tới mục tiêu cao nhất là nâng cao đời sống nhân dân, bảo đảm người dân đặc biệt là đồng bào vùng khó khăn có cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Mục tiêu tôn chỉ của Nghị quyết là xây dựng nông thôn mới hiện đại, giàu đẹp gắn với đô thị hóa, thích ứng biến đổi khí hậu và bảo vệ bản sắc văn hóa vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi. Cụ thể: - Phấn đấu đến năm 2030:(1) thu nhập bình quân của người dân nông thôn tăng gấp 2,5–3 lần so với 2020, tăng thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số bằng 50% bình quân chung cả nước; (2) tỷ lệ nghèo đa chiều cả nước giảm 1–1,5%/năm, giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều của người dân tộc thiểu số và miền núi xuống dưới 10%; (3) không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền; (4) 65% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó 10% đạt nông thôn hiện đại, 05 tỉnh, thành phố được công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới. - Phấn đấu đến năm 2035: (1) thu nhập nông thôn tiếp tục tăng ít nhất 1,6 lần so với 2030; (2) tỷ lệ nghèo đa chiều cả nước giảm 1–1,5%/năm theo chuẩn nghèo giai đoạn 2031-2035; (3) 05 tỉnh, thành phố vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi không còn xã, thôn khó khăn; (4) 85% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó 30% đạt chuẩn hiện đại, 10 tỉnh, thành phố được công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới, 05 tỉnh, thành phố được công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới hiện đại.
Chương trình hướng tới phát triển kinh tế xanh, sinh thái, thu hẹp khoảng cách giữa các vùng và nâng cao đời sống của người dân; trọng tâm là đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội vùng nông thôn, vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; hướng tới thu hẹp khoảng cách giữa đô thị và nông thôn.
Nông dân xã Vĩnh Thịnh trong mùa thu hoạch
Tổng nguồn vốn ngân sách nhà nước bố trí cho Chương trình giai đoạn 2026-2030 là khoảng 423.000 tỷ đồng. Trong đó, vốn ngân sách trung ương là 100.000 tỷ đồng; vốn ngân sách địa phương là 300.000 tỷ đồng; nguồn vốn tín dụng chính sách (nguồn ngân sách nhà nước) là 23.000 tỷ đồng. Căn cứ kết quả thực hiện của Chương trình giai đoạn 2026 - 2030, giao Chính phủ trình Quốc hội quyết định nguồn lực thực hiện Chương trình giai đoạn 2031-2035.
Trung tâm Văn hóa xã Tuy Phước Bắc
Chính phủ phải đảm bảo ưu tiên cân đối nguồn vốn ngân sách trung ương tối thiểu, bao gồm cả tín dụng chính sách theo quy định tại Nghị quyết này để đảm bảo đầy đủ nguồn lực thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ của Chương trình và việc phân bổ ngân sách cần tập trung vào các nguyên tắc sau: (1) Đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, hiệu quả, bền vững; ưu tiên phân bổ ngân sách trung ương ở mức cao nhất cho các xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, thôn an toàn khu biên giới và hải đảo nhằm tạo chuyển biến rõ nét trong phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững. (2) Quản lý thống nhất về mục tiêu, cơ chế, chính sách, tiêu chí và định mức phân bổ. (3) Ngân sách trung ương hỗ trợ ngân sách địa phương thực hiện Chương trình theo nguyên tắc: chỉ hỗ trợ các địa phương nhận bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương, ưu tiên với địa phương nhận bổ sung cân đối từ 70% trở lên; các địa phương tự cân đối ngân sách có trách nhiệm bố trí nguồn vốn địa phương để thực hiện Chương trình. Các giải pháp, cơ chế quản lý, tổ chức thực hiện Chương trình được Quốc hội giao Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các Bộ, ngành liên quan thực hiện đảm bảo đầy đủ, đúng quy định. Ngoài ra, Quốc hội còn quyết định một số cơ chế chính sách đặc thù sau: - Sau khi Thủ tướng Chính phủ giao dự toán, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định hoặc phân cấp cho Hội đồng nhân dân cấp xã quyết định phân bổ chi tiết nội dung, hoạt động lĩnh vực chi, danh mục dự án đầu tư của Chương trình theo định mức phân bổ ngân sách nhà nước do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định. Bộ, ngành, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và các đơn vị sử dụng ngân sách quyết định điều chỉnh kinh phí, vốn (bao gồm các khoản chi giao dự toán hàng năm và các khoản chi được chuyển nguồn từ các năm theo quy định) từ các nội dung, hoạt động đã hết nhiệm vụ chi sang thực hiện các các nội dung, hoạt động khác thuộc khuôn khổ Chương trình đảm bảo không vượt tổng mức, không làm thay đổi cơ cấu nguồn vốn đã được cấp có thẩm quyền giao. - Đối với ngân sách nhà nước năm 2025 (bao gồm cả vốn của năm 2021, 2022, 2023, 2024 đã được chuyển nguồn sang năm 2025) của 03 Chương trình mục tiêu quốc gia (xây dựng nông thôn mới; giảm nghèo bền vững; phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi) chưa thực hiện hoặc chưa giải ngân hết trong năm 2025 được kéo dài thời gian thực hiện, giải ngân đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2026. Bộ, ngành, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và các đơn vị sử dụng ngân sách quyết định điều chỉnh kinh phí, vốn từ các nội dung, hoạt động đã hết nhiệm vụ chi để thực hiện các các nội dung, hoạt động khác đảm bảo không vượt quá tổng mức, không làm thay đổi cơ cấu nguồn vốn đã được cấp có thẩm quyền giao của từng Chương trình mục tiêu quốc gia. Trường hợp không còn nhiệm vụ chi hoặc còn nhiệm vụ chi nhưng không thực hiện được thì được sử dụng kinh phí, vốn còn lại để thực hiện các nội dung, nhiệm vụ, dự án đầu tư thuộc Chương trình giai đoạn 2026-2030. - Giao Chính phủ quy định cơ chế đặc thù về: Quản lý, sử dụng tài sản hình thành trong dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, giao cho chủ dự án phát triển sản xuất tự mua sắm hàng hóa, tổ chức thực hiện dự án đầu tư xây dựng quy mô nhỏ, tính chất kỹ thuật đơn giản, có sự tham gia của người dân./.
